031-31323008-9

021-28427209

08 30 32 31 031
09 72 42 28 021

تقویم دوازده حیوانی ایرانی

5/5
تقویم دوازده حیوانی ایرانی

تقویم دوازده حیوانی ایرانی

تقویمی از زمان قرن ششم هجری در ایران معمول شده است که امروز ما آن را بنام تقویم دوازده حیوانی ایرانی می‌نامیم، هر یک از سال های این تقویم به اسم حیوانی نام گذاری شده است که از موش شروع و به خوک ختم می‌شود و یک دوره دوازده ساله را تشکیل می‌دهد. پس از حمله مغول، خواجه نصیرالدین طوسی تقویمی با بحث تقویم دوازده حیوانی تالیف نمود همچنین بعد از او نیز افراد متعددی دراین  باره سخن گفتند که دقیق ترین آن  تقویمی است که غیاث الدین جمشید کاشانی تالیف نموده است.

موش و بقر و پلنگ و خرگوش شمار    زین چارچو بگذری نهنگ آید و مار

آنکه به اسب و گوسفند است حساب  حمدونه (میمون) و مرغ و سگ و خوک آخر کار (نصاب الصبیان) از ابونصرفراهی ادیب و شاعر قرن هفتم هجری

 در زمان حاضر هر یک ازسال های را منسوب به یکی از این حیوانات می‌کنیم، مخصوصاً موقع تحویل سال برای آن اهمیت فراوان قایل هستیم و از طرفی این تفکر و اندیشه حاصل شده است که خصوصیات هریک ازاین حیوانات تأثیری در وقایع سال جدید دارد و همین طور در روحیات و خلق و خوی و سرنوشت افراد و متولدین آن سال مؤثر می‌باشد.  مثلاً سال اسب، سالی پرتحرک و پرفعالیت، با پیروزی تلقی می‌شود و یا سال سگ، سالی پرمخاطره و توأم با سوءتفاهم و دشمنی و ستیز می‌باشد.

اینکه چرا این دوازده حیوان برای تنظیم سرنوشت زمین و انسان انتخاب شده اند به افسانه ای برمی‌گردد که در بین ملت ها رایج است، آنها می‌گویند یک روز بودا درشروع سال نو تمام حیوانات را دعوت کرد ازبین تمام حیوانات تنها دوازده حیوان به دعوت او پاسخ گفتند و به ملاقاتش آمدند، بودا نیز مقدر کرد که سرنوشت جهان به دست این دوازده حیوان باشد که یکی پس از دیگری هر ساله ظاهر شوند.

مارکوپولو سیاح معروف که در قرن هشتم هجری از چین دیدن کرده در سفرنامه خود می‌نویسد: 

” تاتارها سالهای خود را به دوره‌های دوازده گانه تقسیم می‌کند و بر روی هر سال نام مخصوصی می‌گذارند، مثلاً نام سالی شیر، سالی دیگر گاو، سال بعد اژدها و همینکه دوره دوازده ساله سپری شد مجدداً دوره بعد به همین منوال تجدید می‌گردد.”

تقویم دوازده حیوانی

تقویم دوازده حیوانی ایرانی و چگونگی تعیین نام سال

برای تعیین نام هرسال در تقویم دوازده حیوانی ایرانی ، عدد شش را به عدد سال مورد نظر اضافه می کنیم و حاصل جمع را به عدد دوازده تقسیم می کنیم، باقیمانده تقسیم نشان دهده نام سال می باشد.

شماره سال ها به ترتیب زیر است:

1-    موش – 2- گاو – 3- پلنگ 4- خرگوش -5- نهنگ – 6- مار 7- اسب – 8- گوسفند 9- میمون 10- مرغ – 11- سگ – 12- خوک

مثال تعیین نام

سال1397 را درنظر می گیریم. 1397+ 6= 1403 —— 1403تقسیم بر 12= خارج قسمت را کاری نداریم. باقیمانده آن عدد یازده خواهد شد که برابر سال سگ می باشد.

روش بعدی این است که عدد سال مورد نظر را منهای عدد شش کنیم و حاصل ان را تقسیم بر دوازده کنیم. باقیمانده آن عدد نام سال مورد نظر در تقویم دوازده حیوانی است.

مثال: 1397 – 6= 1391 —— 1391 تقسیم بر 12 = خارج قسمت را کاری نداریم. باقیمانده عدد یازده خواهد بود که همان سال سگ است.

1339+6= 1345 —– 1345 تقسیم بر 12 = عدد یک باقیمانده ان است که برابر سال موش است

اگر همین سال1339 شمسی را به سال هجری قمری حساب کنیم برابر با سال1380 قمری خواهد بود. اگر سال 1380 را با فرمول بالا محاسبه کنیم باقیمانده عدد شش خواهد بود که سال مار است.

ویژگی های اصلی تقویم دوازده حیوانی ایرانی

  • مبدا این تقویم از تقویم هجری قمری گرفته شده است یعنی دقیقا روز هجرت پیامبر از مکه
  • ماه های این تقویم را از تقویم جلالی گرفته اند با این تفاوت که تقویم جلالی اگر زمان ورود خورشید به برج حمل بعد از ظهر باشد فردای آن نوروز است اما در تقویم دوازده حیوانی همان روز را نوروز می دانند.
  • نام این تقویم از تقویم چینی- اویغوری گرفته شده است.

بیشتر بدانید تقویم دوازده حیوانی ایرانی: ست مدیریتی سررسید تبلیغاتی

تقویم دوازده حیوانی ایرانی

داستان ورود تقویم دوازده حیوانی ایرانی

در فرهنگ ایرانی، آیین زرتشت و در آیین مانویت نامی از سال ها به نام حیوانات دیده نمی شود. حتی در تعالیم مهرپرستی نمی توان برای آن تاریخی یافت. در کتاب «نوروزنامه» اثر خیام نیز نشانی از آن دیده نمی شود و این ها حاکی از این موضوع است که این نوع نامگذاری در فرهنگ ایرانی سابقه ای نداشته است.

به گفته پژوهشگر (دکتر عبدالکریم گلشنی)  به استنادی این سالشمار ابتدا به وسیله غلامان ترک ـ که از ترکستان به اسارت گرفته می شدند ـ وارد ایران شده است.

در زیج (تقویم) جلالی اثری از این نامگذاری نیست و می توان نتیجه گرفت از دوره صفویه به این موضوع اقبال بسیاری نشان داده شده است.

با مطالعه در تاریخ به این موضوع پی می بریم که نفوذ و ترویج تقویم دوازده حیوانی ایرانی در فرهنگ و ادب ایران زمین از اثرات حمله مغول و تشکیل سلسله های ایلخانی در ایران است، زیرا همانطور که در زیج ایلخانی خواجه نصیرالدین طوسی ملاحظه می کنیم: «تاریخی که پادشاهان ما به کار می برند تاریخ ختائیان و ترکستان است» یا در شرح بیرجندی بررسی فصل خواجه نصیرالدین طوسی و همچنین تشریح آن شرح از سوی ملامظفرمنجم می خوانیم: … به فرمان هولاکو قاعده استخراج تاریخ مذکوره را در تاریخ قلمی نمود و… در ایران متداول شد.

تغییرات در عصر صفویه

 تا دوره صفویه، با ماه‌های قمری رواج داشت، امّا از دوره صفویه، مقرر گردید که علاوه بر ماه‌های قمری، ماه‌ های شمسی نیز در تقویم‌های سالیانه ثبت شود. این روش از عصر صفویه تا سال ۱۳۲۹ هجری قمری ادامه داشت. در این سال ماه‌های شمسی با نام برج‌های دوازده‌گانه پذیرفته شده و در تقویم‌های سالیانه ثبت شدند.

بیشتر بدانید تقویم دوازده حیوانی ایرانی : خرید سررسید 1403

صفویان همچون مغول‌ها سال‌های قمری را با نام حیواناتی که سال‌های هم‌زمان چینی-اویغوری گفته می‌شد نامگذاری می‌کردند و از آنجا که هر سی و سه سال خورشیدی برابر با سی و چهار سال قمری می‌باشد، همواره یک سال قمری در طی این مدت بی‌نام می‌ماند؛ بنابراین در عصر صفویه قرار بر این شد که در گاه‌شماری حیوانی، در هر دوره سی و سه یا سی و چهار ساله شمسی – قمریِ چینی – اویغوری، یک سال قمری در نامگذاری حذف گردد.

با اینکه این حذف، در هر سی و سه یا سی و چهار سال لازم بود، امّا در عرصه عمل، چندان به صورت منظم اجرا نمی‌شد. به عنوان نمونه در گزارش اسکندر منشی، وقایع نگار دوره صفویه، در برخی موارد نام یک حیوان به دو سال متوالی داده شده‌است.

سخن پایانی مقاله تقویم دوازده حیوانی ایرانی

 از سال 1304 که تقویم ایران اصلاح می‌شود، در اسامی‌ ماه ها، بروج دوازده گانه جای خود را به ماههای زرتشتی باستانی می‌دهد، استعمال آن تقویم در متون ادبی و تاریخی منسوخ می‌گردد. اما به علت داشتن ریشه عمیق در فرهنگ عامه مردم هنوز سینه به سینه نقل می‌شود. بیشتر در مواقع تحویل سال مورد توجه خاص و عام است تا بدانند که اسم سال آینده چیست، سال آتی به چه حیوانی تعلق دارد، تا با پیشگویی هایی که می‌شود در اوضاع سیاسی و اجتماعی آینده نظر کنند. این دوازده حیوان عبارت بودند از:

موش، گاو، پلنگ (یا ببر)، خرگوش (یا گربه)، نهنگ (یا اژدها)، مار، اسب، گوسفند (یا بز)، میمون، مرغ (یا خروس)، سگ و خوک.

بیشتر بدانید تقویم دوازده حیوانی ایرانی : هدایای تبلیغاتی

فهرست مطالب این مقاله

LinkedIn
Twitter
Telegram
WhatsApp

برای دریافت مشاوره رایگان ، متناسب با سلیقه  و نیازتان از راه های ارتباطی زیر استفاده کنید:

تماس با مشاوران نقش آبرنگ

031-31323008

تماس با متخصص دیجیتال مارکتینگ

09132664095

تماس با متخصص طراحی و چاپ و تبلیغات محیطی

09132127209

برای برقراری ارتباط سریع در واتس اپ ، با انتخاب بخش مورد نظر پیام خود را ارسال کنید